بیانیه مهم روسیه و چین در مورد مکانیسم ماشه
در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵)، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که از سال ۲۰۱۵ مبنای نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای ایران بود، رسماً خاتمه یافت.
سه کشور ایران، روسیه و چین با انتشار نامهای مشترک به دبیرکل و رئیس شورای امنیت، پایان این قطعنامه را اعلام کرده و تأکید کردند که از این تاریخ، موضوع هستهای ایران در شورای امنیت مختومه محسوب میشود.
بیانیه مشترک ایران، روسیه و چین درباره خاتمه قطعنامه ۲۲۳۱
در نامه مشترک سه کشور آمده است:
«بر اساس بند عملیاتی ۸ قطعنامه ۲۲۳۱، تمامی مفاد آن پس از تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافته است. اختتام کامل و بهموقع این قطعنامه به منزله پایان بررسی موضوع هستهای ایران در شورای امنیت است؛ امری که موجب تقویت اقتدار شورا و اعتبار دیپلماسی چندجانبه میشود.»
این بیانیه تأکید دارد که تلاش سه کشور اروپایی برای فعالسازی مکانیسم موسوم به اسنپبک (بازگشت خودکار تحریمها)، از نظر حقوقی و رویهای بیاساس است و نمیتواند تأثیری بر وضعیت فعلی داشته باشد.
موضع ایران: اسنپبک فعال نشده است
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با انتشار بخشی از این نامه در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، اعلام کرد:
«بر اساس دیدگاه مشترک ایران، روسیه و چین، سازوکار بازگشت خودکار تحریمها فعال نشده است و قطعنامه ۲۲۳۱ رسماً منقضی شده است.»
عراقچی همچنین خاطرنشان کرد که موضع جمهوری اسلامی ایران در این خصوص با حمایت بیش از ۱۲۰ کشور عضو سازمان ملل همراه شده و این موضوع نشاندهنده تقویت جایگاه دیپلماتیک ایران در عرصه بینالمللی است.
وی افزود:
«روابط ایران و روسیه ریشه در اعتماد متقابل، منافع مشترک و نگاه راهبردی بلندمدت دارد. تمرکز بر تقویت موضع ایران و کشورهای همفکر در شورای امنیت بسیار مهم است.»
موضع روسیه: پایان بررسی موضوع هستهای ایران در شورای امنیت
میخائیل اولیانوف، سفیر و نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین، نیز در پیامی در شبکه ایکس تأیید کرد که از امروز، شورای امنیت بررسی موضوع هستهای ایران را پایان داده است.
او نوشت:
«بر اساس بند ۸ قطعنامه ۲۲۳۱، شورای امنیت سازمان ملل امروز بررسی موضوع هستهای ایران را پایان داد و از این پس، عنوان “عدم اشاعه” از فهرست موضوعاتی که شورا در دستور کار خود دارد، حذف میشود.»
اولیانوف پیشتر نیز اعلام کرده بود که با پایان اجرای برجام، از این پس آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنها در چارچوب توافق جامع پادمانها (CSA) با ایران همکاری خواهد داشت و شرایط جدیدی در پرونده هستهای ایران شکل گرفته است.
جمعبندی
با پایان قطعنامه ۲۲۳۱، فصل جدیدی در روابط ایران با شورای امنیت و جامعه جهانی آغاز شده است. از این پس، تعاملات هستهای ایران در چارچوب پادمانهای آژانس و همکاریهای فنی دوجانبه پیگیری خواهد شد.
همچنین، موضع مشترک ایران، روسیه و چین در برابر تلاشهای غرب برای احیای مکانیسم اسنپبک، پیام روشنی از پایان فشارهای حقوقی یکجانبه و آغاز دوره جدیدی از دیپلماسی چندجانبهگرایانه در نظام بینالملل به شمار میرود.
